الملا فتح الله الكاشاني
6
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
برايمان اجرى عطا مىكند كه گرد زوال گرد آن نگردد و ما اختيار بهتر و پاينده تر كرديم و متاع فانيهء محقره را قطع نظر كرديم پس تو هر چه خواهى بكن يا خداى بهتر است از روى ثواب بر مؤمنان و پاينده تر از روى عقاب بر كافران و سر رشتهء اجر و عقوبت تو بانقطاع مىكشد پس نه از مزدورى تو اعتبارى ميكنيم و نه از عقوبت تو انديشه داريم و بنا بر وجه اخير اين جواب قول فرعونست كه گفت لتعلمن اينا اشد عذابا و ابقى * ( إِنَّه مَنْ يَأْتِ ) * بدرستى كه شان و امر اينست كه هر كس بيايد * ( رَبَّه ) * نزد پروردگار خود * ( مُجْرِماً ) * در حالتى كه مشرك باشد يعنى بر كفر و شرك مرده و در محكمهء حساب و جزا كه در روز قيامت است حاضر شود * ( فَإِنَّ لَه جَهَنَّمَ ) * پس بدرستى كه مر او راست دوزخ * ( لا يَمُوتُ فِيها ) * نميرد در آن تا از عذاب برهد و از عقاب خلاصى يابد * ( وَلا يَحْيى ) * و نه زنده باشد بزندگانى كه خوش گذارند و راحت يابد بلكه زندگانى داشته باشد كه مرگ از آن بهتر بود به جهت شدت عذاب و فرط عقاب * ( وَمَنْ يَأْتِه ) * و هر كه بيايد بوى * ( مُؤْمِناً ) * در حالتى كه گرونده باشد در دنيا و تصديق نماينده بوحدانيت وى و بانبياى وى * ( قَدْ عَمِلَ الصَّالِحاتِ ) * كرده بيقين عملهاى شايسته يعنى ادا نموده امر مفروضه را * ( فَأُولئِكَ ) * پس آن گروه مؤمنان و نيكوكاران * ( لَهُمُ الدَّرَجاتُ الْعُلى ) * مر ايشان را است درجه هاى بلند و مرتبه هاى ارجمند * ( جَنَّاتُ عَدْنٍ ) * بدل درجات على است يعنى مر ايشان راست بوستانهاى اقامت كه هميشه در آنجا باشند * ( تَجْرِي ) * پيوسته رود * ( مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ) * از زير اشجار يا منازل آن جويها * ( خالِدِينَ ) * در حالتى كه جاويدان باشند * ( فِيها ) * در آن بوستانهاى عامل حال معنى اشاره يا استقرار است * ( وَذلِكَ ) * و اين ثواب * ( جَزاءُ مَنْ تَزَكَّى ) * پاداش آن كس است كه پاك باشد از انجاس شرك و ادناس طغيان يا متطهر بود بطاعت و اعمال خير كلبى گفته كه مراد آن كس است كه زكات نفس خود بدهد بدانكه هر اين سه آيه ميتواند بود كه از تتمهء كلام سحره باشد يا ابتداء كلام باشد از حقتعالى و سخن سحره بآيهء وَاللَّه خَيْرٌ وَأَبْقى تمام شده باشد و چون قصهء ايشان شرحى مستوفى در سورة الاعراف بقلم تحرير درآمده اينجا بطريق ايجاز بر ترجمهء مضمون آيات اقتصار رفت و بعد از آن از حال بنى اسرائيل خبر ميدهد بقوله * ( وَلَقَدْ أَوْحَيْنا ) * و بتحقيق كه ما وحى كرديم * ( إِلى مُوسى ) * بموسى يعنى وقتى كه فرعون از رؤيهء معجزات متأثر نشده در تعذيب